NASA, yıl sonuna kadar yörüngeden çıkabilecek olan Swift gözlemevinin düşmesini önlemek için çalışıyor

NASA, Swift Gözlemevi için kurtarma arıyor

Neil Gehrels Swift Observatory adlı küçük uzay istasyonu, 2004 yılından beri düşük Dünya yörüngesinde bulunuyor ve atmosferik sürtünme nedeniyle yükseklik kaybı yaşayacak. Önlem alınmazsa, uydu muhtemelen bu yıl sonuna kadar atmosfere düşecek.

Bunu önlemek için NASA, özel şirket Katalyst Space Technologies ile 30 milyon dolarlık bir sözleşme imzaladı. Anlaşma kapsamında 1 Haziran'a Pegasus XL hizmet roketi, "Link" adlı servis aracını taşıyacak şekilde başlatılacak. Görevi Swift'e yaklaşmak, bağlantı kurmak ve yörüngesini güvenli bir yüksekliğe yükseltmek.

Neden gerekli
1. Yaklaşık 500 milyon dolarlık gözlemevi korunmalı.
2. Hükümet uyduyu kurtarmak için tasarlanmamış olanların, ticari servisle uzayda bakımının uygunluğunu test etmek.

Swift'in yaptığı işler
- Gamma patlamalarını inceler — evrendeki en güçlü patlamalar (büyük yıldızların ölümü, nötron yıldızları ve kara deliklerin birleşmesi).
- Işınım kaynağına hızlıca yönlenebilir, sönene kadar.
- ABD'de bu yeteneklere sahip başka bir uydu yok.

Yörünge sorunu
- Düşük Dünya yörüngesinde Swift, seyrek hava direncini hissediyor.
- Yüksek güneş aktivitesi ve jeomanyetik fırtınalarla birlikte sürtünme artmış, 2026 sonuna kadar düşme olasılığı yükselmiş.
- 320 km altındaki yüksekliklerde iki büyük aracın kontrolü, hava direncinin artması nedeniyle tehlikeli.

Link'in yaptığı işler
- Üç robot kolu ve farklı temas seçeneklerine uygun kavrama uçları var.
- Sistem, birkaç hafta yakınlaşma sonrası "alışılmış" tutma noktalarını (kenarlar, çıkıntılar) bulmalı.
- Ayrıca Swift'in yüzeyi 22 yılda bozulmuş olabilir: boyalı parçalar UV ışınlarından çatlayabilir, dış yalıtım atomik oksijen etkisiyle kırılganlaşabilir.

Zorluklar ve riskler
Risk Sebep Tam görsel dokümantasyon eksikliği NASA ve Northrop Grumman arşivlerinde, yaklaşımı doğru planlamak için gerekli son görüntüler yok. Falcon 9 seçimi yörünge eğimi nedeniyle uygun değil (Swift 20°N ile 20°S arasında uçuyor). Pegasus XL daha esnek bir seçenek, ancak 2021'den beri kullanılmamış.
- Gerekli yörüngeye fırlatma için Falcon 9'un Kaanaveral'den fırlatılması gerekirdi ve bu yaklaşık 65–70 milyon dolar tutar – misyon bütçesinin neredeyse iki katı.
- Pegasus XL, önceki fırlatmada yaklaşık 28 milyon dolara karşılık gelen 400 kg'a kadar taşıma kapasitesine sahip.

Eylem planı
1. Pegasus XL fırlatma – 1 Haziran.
2. Swift ile yakınlaşma – birkaç hafta.
3. Bağlantı ve yörünge yükseltme – operasyonun yaz/sonbaharda tamamlanması.

Her şey başarılı olursa, gözlemevi birkaç yıl daha çalışmaya devam edecek ve Katalyst, çalışan bir uyduyla yapılan ilk dünya çapındaki bağlantının benzersiz deneyimini kazanacak. Aksi takdirde Swift 2026 sonuna kadar düşecek ve NASA önemli bir bilim aracını kaybedecek.