NASA, Artemis programını kökten gözden geçirerek inişi erteledi ve SLS’in gücünü azalttı; böylece Ay yarışında Çin’e yenik kalmamak için strateji değişikliği yaptı

1. ABD'nin Çin'den Tehdit Hisseden Nedenleri
ABD üst yetkilileri, Çin'in Ay'a ABD'den önce geri döneceği takdirde bunun ülke için “jeopolitik bir felaket” olacağını defalarca belirtti. Aynı zamanda NASA’nın kendi Artemis programı da gecikme riskine karşı mücadele ediyordu: zaman çizelgeleri kayıyor, görevler radikal değişiklikler gerektiriyordu.

2. Jared Isaacman’ın Yeni Kursu
27 Şubat 2026’da yeni NASA yöneticisi Jared Isaacman, astronotları Ay’a geri götürmeyi hızlandırmaya yönelik “devrimci” önlemleri duyurdu. Hedefler:

- Kronik gecikmeleri ortadan kaldırmak;
- Fırlatma sıklığını artırmak;
- Çin’in 21. yüzyıl ay yarışında ABD'yi geçmesini engellemek.

Isaacman, “temellere dönmeliyiz” gerektiğini vurguladı, ekipmanı standartlaştırmalı ve uçuş hızını artırarak 2027–2028 yılları arasında her yıl Ay’a misyon göndermeliyiz dedi.

3. Reformların Gerekçesi
Ana neden – SLS taşıyıcı roketinin ciddi sorunları:

- Kryonik yakıt ve helyum kaçakları;
- Hazırlıkta aylık gecikmeler;
- Fırlatma sıklığı – yaklaşık her 3–3,5 yılda bir (Apollo döneminde bu her 3–3,5 ayda bir).

Bu hız kabul edilemez olarak görülüyor, özellikle Çin’in hızlı Ay programını göz önünde bulundurarak. Isaacman, SLS’nin birkaç yılda bir fırlatılmasının “başarı tarifi” olmadığını belirtti ve liderliği kaybetme riskine dikkat çekti.

4. Önemli Değişiklikler
- Exploration Upper Stage (yükseltici) ve geliştirilmiş SLS Block IB’in iptali – milyarlarca dolar tasarruf.
- Daha büyük taşıma kapasitesine sahip kısmı geliştiren Boeing, bu kararı kabul etti ve NASA’nın yeni planını kamuoyuna destekledi.

- Artemis II ve Artemis III için ULA tarafından geliştirilen Delta IV tabanlı mevcut üst aşama kullanılacak.
- Ancak üretim hattı kapalı; yeni yükseltici aşamalar olmayacak.

- Artemis IV’ten itibaren, ticari standart üst aşamaya geçiş planlanıyor, henüz geliştirilmesi veya onaylanması gereken bir sistem.
- Analistler, bu aşamanın Vulcan (ULA) roketinin Centaur V bloğu olabileceğini düşünüyor; ilk test fırlatmalarında blok tankları iç basınca bağlı olarak patladı, bu yüzden Ay misyonları için iyileştirme gerekebilir.

5. Artemis III Misyonuna Yeni Yaklaşım
Artemis III (2027 ortası) artık Ay’a iniş değil; Orion gemisinin Starship (SpaceX) ve/veya Blue Moon (Blue Origin) ay iniş modülleriyle düşük Dünya yörüngesinde bir test uçuşu. Bu yaklaşım, Apollo programının kanıtlanmış felsefesini taklit ediyor: riskleri azaltmak için birkaç test uçuşu (bağlantı, navigasyon, iletişim, yaşam destek sistemleri) ve ardından gerçek iniş. Yeni yüzyılda ilk tam iniş Artemis IV olarak 2028’de planlandı; aynı yıl ikinci bir iniş de mümkün.

6. NASA’nın Hedefleri
NASA, süreç “endüstriyel” hale gelip güvenilirliği otomatik olarak artırmak için yılda bir (veya daha sık) fırlatma moduna geçmeyi hedefliyor. Artemis programındaki bu değişiklikler, devlet ve özel sektör çıkarlarını birleştiren pragmatik bir yol düzeltmesi sunuyor.