İnsan yapay zekasının oluşturduğu veri merkezlerinin ısı izi, iklimde zaten fark ediliyor – şu anda sadece yakın çevrede, ancak çevre bölgeler için hissedilebilir.

Kameron Üniversitesi bilim insanları “sıcak adalar” hakkında ne söylüyor?

1. Araştırmanın temel bulguları
Cambridge Üniversitesi araştırmacılar grubu, büyük veri merkezlerinin (DC) çevrelerinde belirgin bir ısı etkisi yarattığını gösteren bir çalışma yayımladı.

- Sıcaklık artışı: DC başlatıldıktan sonra yer yüzeyinin sıcaklığı 0,3 °C ile 9,1 °C arasında yükseldi; ortalama artış 1,5–2,4 °C idi.
- Etki mesafesi: etki 10 km’ye kadar gözlemlendi; 7 km’de yoğunluk %30 düşmüş. 4,5 km içinde aylık ortalama artış yaklaşık 1 °C oldu – büyük şehirlerin sıcak adalarına benzer.

2. Neden önemli?
DC’ler yapay zeka (YZ) hızla gelişen ortamda büyüyor. Yazarların tahminleri:

- Büyüme ölçeği: 2030 yılına kadar DC’nin enerji tüketimi iki katından fazla artabilir, üretim tesislerinin toplam enerji kapasitesini 3–5 yıl içinde aşar.
- Ekonomik itici güç: hiperölçeklendiricilerin altyapı harcamaları son üç yılda üç katına çıktı; son çeyrekte tüketilen güç %170 arttı.

Yazarlar, DC’nin iklim ve kamu altyapısı üzerindeki potansiyel büyük etkisine dikkat çekiyor. Araştırma lideri Dr. Andrea Marino’nun, veri merkezlerinin özenli tasarlanması gerektiğini vurguladığını belirtiyor.

3. Çevresel sonuçlar
Çoğu YZ fabrikası şu anda fosil yakıtlara bağımlıdır:

- YZ eğitimi ve uygulamasının hızlı artışı CO₂ emisyonlarını artırıyor.
- ABD’de gaz santrali projelerinin sayısı geçen yıl neredeyse üç katına çıktı; DC’nin elektrik talebi kömürlü santrallerin yeniden canlanmasına ve Nükleer Santrallerin (NSS) inşasına katkıda bulunuyor.

“Sıcak ada” etkisi, dünya genelinde 343 milyon kişiyi etkileyebilir, enerji ağlarına, sosyal hizmetlere ve sağlık sistemlerine yük getirebilir. Ancak enerji verimliliği teknolojisindeki ilerleme bu etkiyi hafifletebilir.

4. Eleştiri
Omdia’nın baş bilim direktörü Vlad Galabov şüphecilik dile getirdi:

- Ölçek değerlendirmesi: çalışma henüz bağımsız bir incelemeden geçmemiş ön analizdir.
- Fiziksel değerlendirme: onun görüşüne göre, büyük DC’ler kilometre aralığında yalnızca küçük bir ısı akışı sağlar; gözlenen etkinin çoğu, arazi kullanım değişiklikleri ve bitki örtüsüyle ilgili olabilir, YZ hesaplamalarıyla değil.

Özet:

- Büyük DC’ler “sıcak adalar” oluşturur, 10 km’ye kadar sıcaklığı artırır.
- Büyümleri YZ gelişimiyle yakından ilişkilidir ve 2030’a kadar tüm üretim tesislerinin enerji tüketimini aşabilir.
- Etki milyonlarca insan için potansiyel bir etkiye sahiptir, ancak ölçeği ve doğası uzmanlar arasında tartışma konusudur.