Çin, bir on yıl içinde çip geliştirmeye ABD'den üç kat daha fazla yatırım yaptı

Çin, ABD'nin çip yatırımlarının neredeyse üçte dörtünü harcıyor

ABD'li Stratejik ve Uluslararası Araştırma Merkezi (CSIS) araştırmasına göre 2014-2023 yılları arasında Çin hükümeti yarı iletken sektörünün gelişimine yaklaşık 142 milyar dolar yatırım yaptı. Bu, aynı dönem içinde Amerikan yetkililerinin harcadığı 39 milyar dolardan neredeyse on beş kat daha fazla.

Bu durum küresel sahne için ne ifade ediyor
Böyle büyük yatırımlar Pekin'in sadece gerçek üretim kapasitelerini genişletmesine değil, aynı zamanda uluslararası ilişkilerdeki etkisini güçlendirmesine de olanak sağladı. CSIS analistleri, diğer ülkelerin pragmatik bir şekilde yanıt vererek teknolojik uçurumun artan olası olumsuz sonuçlarını hafifletmelerini önerdi.

Yatırım miktarına göre ülkelerin pozisyonları:

Ülke Yatırımlar (milyar $)
Çin 142
Güney Kore 55
Avrupa 47
Japonya 17,5
Tayvan 16

Önemli bir nokta, araştırma döneminde büyük Amerikan programlarının – “Chip Law” ve Çin'in “Büyük Fon III”'nin bir kısmının – dahil edilmemiş olmasıdır; bu programlar toplamda yaklaşık 47,5 milyar dolar topladı.

Çin neden hâlâ geride kalıyor
Büyük yatırımlara rağmen Yarı İletken Sanayi Derneği (SIA) verilerine göre 2025 yılında Amerikan çip üreticilerinin dünya pazarındaki payı %50, Çin'in ise sadece %4,5.

Üçüncü en büyük sözleşme fabrikası SMIC, 2025 ortasında pazarın %6'sını elinde tutarak TSMC ve Samsung liderlerine geride kalıyor.

SMIC'in 5 nm (20%) ve 7 nm (46%) süreçlerdeki ürün çıkış oranları rakiplerinden çok daha düşük; Intel, Samsung ve TSMC ise 2 nm süreçlerle %90'a kadar yüksek verimlilik elde ediyor.

Çin, ASML'den EUV litografi ekipmanlarına erişimi yok ve ters mühendislik yoluyla kendi çözümlerini geliştirme çabaları henüz sonuçsuz kalıyor – ülkede hiçbir EUV tabanlı çip üretilmedi.

Proje şirketlerinde geride kalma
Grafik işlemcileri pazarında Nvidia %90'lık bir paya sahip. Çinli rakipler (Huawei Ascend, Alibaba T-Head, Cambricon, Moore Threads) performans açısından geride kalıyor.

Aynı zamanda Amerikan şirketleri gelirlerinin ortalama %17,7'sini Ar-Ge'ye yatırırken Çinli firmalar sadece %9,2'sini harcıyor.

2024 yılında başlatılan “Büyük Fon III” programı bu farkı azaltmayı hedeflese de analistler, ABD'nin yaptırım politikasında değişiklik yapılmadan ve araştırma-geliştirme harcamalarının artırılmadan durumun aynı kalacağını düşünüyor: Çin liderleri yakalayacak ama teknolojik açığı hızla kapatamayacak.