Büyük bir harcama yapıyorlar: NASA, orbital istasyon yerine ay bazı inşa etmeye odaklanacak

NASA yeni bir yüzeyde: Jared Isaacman atanmasının ardından planlar ve öncelikler

Dün, milyarder SpaceX Starship platformunun kurucusu Jared Isaacman NASA başkanı olarak göreve başladığında, ajansın stratejisinin tamamen gözden geçirilmesi duyuruldu. Ana fikri “Çin’in Ay keşifinde ABD'yi geçmesini engellemek.” Isaacman’a göre bunun için Ay görevlerine yaklaşım kökten değiştirilmeli ve tüm “boş” programlar ortadan kaldırılmalı.

1. Değişim zamanı neden geldi
- Eski modelin sorunları

Yıllarca NASA, “herkesi memnun etmeye” çalıştı; bu da harcamaların boşa gitmesine, yıllar süren gecikmelere ve az sayıda başarılı flagman göreve yol açtı. Isaacman, milyarlarca doların boşuna harcandığını ve birçok planlanan uzay aracının asla fırlatılmadığını belirtti.

- Genel denetçi raporları

Denetim raporlarında, Amerikan vergi mükelleflerinin Ay'a dönüş için yaklaşık 100 milyon doları zaten yatırdığı belirtiliyor. İnsanlar daha fazla eylem beklemeye yorgun düşmeye başladı.

2. Yörüngeden yüzeye geçiş
- Gateway’in iptal/erteleme

Planlanan ay çevresinde “Gateway” istasyonu, ISS’nin bir versiyonu ama Ay’ın yörüngesinde; şu an yakın gelecekte gereksiz sayılıyor. Çin ve Rusya zaten Ay bazı üzerinde çalışıyor ve NASA yüzeyde doğrudan varlığın daha yüksek değer gördüğünü görüyor.

- Yeni odak

Yeni plan, “Ay bazı” oluşturmayı öncelikli görev olarak belirliyor. Gateway istasyonu daha sonra yeniden kurulabilir, ama şu anda dikkat tamamen inişlere ve Ay topraklarında inşa etmeye yoğunlaşıyor.

3. Yeni programın yapısı
Aşama Dönem İniş sayısı Taşıma yükü Ana nesneler
I 2028‑21 2 14 ton Rover VIPER, “Moon Fall” drone’ları, iletişim uyduları
II 2029–2032 7 260 ton Hava geçirmez roverlar, izotop enerji kaynakları, inşaat ekipmanları
III 2032–2036 28 150 ton 4 astronot için barınak, nükleer reaktörler, laboratuvar, endüstriyel kompleks

Toplam program maliyeti yaklaşık 30 milyar dolar. Her aşama, genişletilmiş Commercial Lunar Payload Services (CLPS) programı aracılığıyla yürütülür; özel şirketler yük ve ekipmanı taşır.

4. Ortakların nasıl çekileceği
- Uluslararası işbirliği

NASA, proje kapsamında yabancı ülkeleri davet etmeyi planlıyor, böylece teknolojileri ve altyapıyı birlikte geliştirecekler.

- İş sektörü

Program, büyük şirketlerin yanı sıra start-up’ları da kapsayacak. Tedarik ve sözleşme yarışmaları potansiyel yüklenicilerle zaten tartışılıyor.

5. Personel yönü
Isaacman, en büyük sorunlardan birinin nitelikli uzman eksikliği olduğunu vurguladı: birçok uzmanın emeklilik öncesi ya da emekliliği aştığı yaşlarda olduğu söyleniyor. Bu yüzden “sıfırdan” başlamak—genç nesilleri eğitim programları ve anaokulları aracılığıyla çekmek—uzun vadeli personel potansiyelinin sürdürülebilirliği için gerekli.

Sonuç:

Yeni NASA başkanı, stratejide keskin bir kaymayı duyurdu: yörüngesel istasyondan tam teşekküllü bir Ay bazına on yıl içinde geçiş. Bu karar, Çin ve Rusya ile rekabet etmek ve önceki programların verimsizliğini ortadan kaldırmak zorunluluğundan kaynaklanıyor. Plan üç aşamalı misyonları, önemli yatırımları ve özel sektör ile uluslararası ortakların aktif katılımını içeriyor. Ana görev, geleceğin uzay mühendisleri için personel potansiyelini güçlendirmeye devam etmektir.