Bilim insanları, uzayın uzak köşelerinden gelen gizemli radyo sinyalleriyle ilgili “sırları” birleştirerek bunların şifresini çözmeye yaklaşıyor

Yeni “Röset Taşı” – uzun periyodik radyo geçişlerinin çözümünün anahtarı

LPT nedir ve neden gizemlidir
- Uzun periyodik radyo geçişleri (LPT), radio‑ışınıda nadiren ortaya çıkan, onlarca ila yüzlerce dakikalık periyotlara sahip patlamalardır.

- Böyle bir olayın ilk bildirimi dört yıl önce yapılmış; bu süre zarfında yaklaşık 12 kaynak bulunmuştur.

- Her biri için gözlemler farklıydı: farklı bantlar, farklı teleskoplar – bu yüzden onları tek bir sınıflandırmaya dahil etmek neredeyse imkansızdı.

Yeni nesne nasıl tabloyu değiştirdi
- Yakın zamanda (Nature Astronomy) astronomlar, Avustralya radyo teleskobu ASKAP ile ASKAP J1745−5051’i keşfettiler.

- 81 dakikada bir parlak bir patlama yayar ve benzer periyodiklik X‑ışını spektrumunda da gözlemlenmiştir (Swift ve Einstein Probe verileri).

- Optik görüntüler (SOAR, Magellan) kaynağın tek bir nesne olmadığını, sıkı bir çift olduğunu gösterdi: beyaz cüce + kırmızı cüce.

Sistem nasıl çalışır
1. Kırmızı cüce, malzemeyi beyaz cüceye aktarır.

2. Düşen gaz milyonlarca dereceye ısınır ve X‑ışını yayar.

3. İki yıldızın manyetik alanlarının etkileşimi ve yüklü gaz muhtemelen yönlendirilmiş radyo patlamalarını üretir.

Neden “Röset Taşı” olarak adlandırıldı
- Röset taşı, bir anıt içinde üç dili birleştiriyormuş gibi, ASKAP J1745−5051 aynı anda birkaç kilit özelliği bir araya getiriyor:

- Radyo patlamaları

- X‑ışını yayımı

- Çift sistem

- Beyaz cüce

- Akretion

- Manyetik aktivite

- Bu, tüm bu öğelerin aynı anda bulunduğu ilk nesnedir.

Bilim için ne ifade eder
- Tüm LPT’ler hâlâ açıklanmasa da, “Röset Taşı”nın varlığı standart bir örnek sunar: uzun periyodik radyo geçişlerinin bir kısmı beyaz cüce içeren manyetik çiftlerde meydana gelebilir.

- Diğer kaynaklarda benzer özellik setlerini aramak artık daha hedefli hale gelmiş, bu da bu gizemli sinyallerin doğasını anlamayı hızlandıracaktır.

Dolayısıyla yeni nesne yalnızca bilinen LPT yelpazesini genişletmekle kalmaz, aynı zamanda kökenleri için tek bir teoriye yol açar.