Bilim insanları, 2018 yılından bu yana uzayda kaydedilen 14 gizemli mavi patlamaya açıklama buldu

Yeni bir hipotez: Parlak Hızlı Mavi Optik Geçişler (LFBOT) Üretimi

Harvard Astrofizik Merkezi bilim insanları, uzayda güçlü ve kısa ömürlü mavi patlamaların nasıl ortaya çıkabileceğine dair bir açıklama sundu. Modeli, LFBOT olarak bilinen bu olayları, karadelik veya nötron yıldızı olan kompakt bir yıldızın komşusu olan Wolf-Rayet yıldızı – büyük bir yıldızın dış hidrojen kabuğunu kaybettikten sonra kalan sıcak helyum çekirdeği – “yutması” ile ilişkilendiriyor.

LFBOT nedir?
- Kısaltma: *Luminous Fast Blue Optical Transients* – “parlak hızlı mavi optik geçişler”.
- Kısa ömür: parlaklık zirvesi ve ardından düşüş birkaç gün içinde gerçekleşir.
- Mavi renk: patlamalar, süresinin neredeyse tamamında mavimsi kalır, bu da yüksek sıcaklığı gösterir.

2018'den beri ilk LFBOT kaydedildiği andan itibaren astronomlar on dört benzer olayı daha keşfetti. Bu olaylar, tipik süpernova'lardan farklı olarak ne kadar hızlı geliştiği ve ne kadar “mavi” kaldıkları bakımından ayrılıyor.

Neden önceki senaryolar işe yaramadı?
1. Çekirdek çökmeli süpernovalar – büyük bir yıldızın patlamasını öngörür, ancak LFBOT ev sahibi galaksilerinin gözlemsel verileri tipik süpernova ortamlarıyla uyuşmaz.
2. Tutulma yıkımları (TDE) – kara deliğin yıldızı parçalayıp yutması olayları da LFBOT'un karakteristik çevresini açıklamaz.

Annie Newjean ve ekibi, patlamaların gözlendiği galaksileri analiz etti ve sonuç olarak: LFBOT'lar süpernovalar ve TDE'lerin öngördüğü ortamlardan farklı ortamlarda meydana geliyor.

Çift sistemdeki “birleşme” modeli
1. Başlangıç konfigürasyonu – iki büyük yıldız yakın bir yörünge etkileşiminde bulunur.
2. Canibalizm – biri (canibald) kademeli olarak komşusundan (verici) dış hidrojen kabuğunu alır.
3. Vericinin sonucu – kabuk kaybından sonra neredeyse tamamen helyum çekirdeği kalır, yani Wolf-Rayet yıldızı.
4. Canibal süpernova olur – kütle topladığı için hızla yakıtı tüter ve kara delik veya nötron yıldızına çöker.

Çökme sırasında sistem bir “kick” (yan itici güç) alır, bu da çiftin galaksinin yoğun bölgelerinden kenarlarına itilmesini sağlar.

LFBOT nasıl oluşur?
- Beslenme – kompakt nesne oluşturulduktan sonra yüzeyi uzun süre (yüzlerce–binlerce yıl) Wolf-Rayet yıldızını besler ama tamamen yok etmez.
- Nihai felaket – kara delik veya nötron yıldızı, Wolf-Rayet'ın yoğun helyum çekirdeğine nüfuz edip onu yıkadığında parlak mavi patlama meydana gelir.
- Süre: olay sadece birkaç gün sürer.

Bu model neden inandırıcı?
1. Olayların nadirliği – gerekli koşullara sahip çift sistemler (çok erken birleşme değil, ama yeterli yakınlık) nadirdir, bu da LFBOT gözlemlenme sıklığıyla uyumludur.
2. Patlama çevresi – patlamanın anında LFBOT etrafı “boş” bir alandır, sanki sistem yoğun yıldız ortamından atılmış gibi görünür; bu kick etkisiyle tutarlı olur.

Dolayısıyla bilim insanları, parlak hızlı mavi optik geçişlerin, uzun beslenme döneminden sonra komşu Wolf-Rayet yıldızı yutan kompakt bir yıldızın çökmesi sonucu ortaya çıktığını öneriyor. Bu açıklama, patlamaların gözlemlenen özellikleriyle, nadirliği ve çevresiyle uyumlu olarak kabul ediliyor.