Avrupa yeniden kendi “şotlu” hedefiyle ilerliyor: Almanlar VORTEX projesine destek veriyor, Fransa’nın uzay planı onaylandı.

Avrupa uzaya geri dönüyor: yeni Avrupa kosmodanı VORTEX‑S

*Uzay yarışı artık Avrupa lehine değil, ancak Avrupalı şirketler konumlarını yeniden kazanmak için mücadele etmeye devam ediyor. Stratejinin ana unsuru, roketlerle fırlatılabilen ve Dünya'ya dönebilen küçük şatellar olan çoklu kullanım kosmodanlarının geliştirilmesidir.*

1. Ne yenilik var?
Fransız Dassault Aviation, bir yıl önce kosmodan projesini duyurdu. Yakın zamanda Almanya şirketi OHB SE de projeye katıldı ve diğer Avrupa ortaklarıyla da görüşmeler sürüyor. Sonuç olarak proje “kamu-Avrupa” haline geliyor ve VORTEX‑S adı alıyor.

- Dassault Aviation, kosmodanın tasarımı ve üretiminden sorumludur.
- OHB SE, şatelları taşıyıcı roketle bağlayan servis modülünü geliştiriyor ve ek fonksiyonlar (örneğin uydu bakımının otonom yapılması) ekliyor.

2. Teknik özellikler
Parametre VORTEX‑S VORTEX‑C (taşıma) VORTEX‑H (kullanıcılı) Uzunluk ~8 m 12 m 12 m Kanat açıklığı ~7 m 7 m 7 m
- Kanatlar katlanmaz, bu yüzden kosmodan süspansiyon olmadan fırlatılır.
- Boyutlar VORTEX‑S’i “kardeşlerinden” yaklaşık üçte bir küçültür.

3. Yetenekler ve görevler
VORTEX‑S, yeni nesil çok amaçlı orbital platform olarak konumlandırılıyor:

1. Görevi taşıma için orbital istasyonlara malzeme taşımak.
2. Otonom uçuşlar serbest modda gerçekleştirmek.
3. Uydu incelemesi ve “intervensiyon operasyonları” yapmak.
4. Askeri görevleri yerine getirme olanağı (Dassault’ün iddiasına göre).
5. Görev tamamlandığında, 2 g hızla yumuşak bir şekilde Dünya’ya dönerek kırılgan yüklerin güvenli teslimini sağlamak.

VORTEX mimarisi, Boeing X‑37B ve Dream Chaser gibi Amerikan kosmodanlarına, klasik Space Shuttle’a göre daha yakın. Bu da onu daha esnek ve çeşitli görevler için uygun kılıyor.

4. Geliştirme planı
1. VORTEX‑D demonstratörü
- 1:3 ölçekli deneysel araç.
- Aerodinamik, ısı yalıtımı ve orbital manevraların test edilmesi.
- Nisan 2026’da Dassault, demontör motoru için İspanyol Arkadia Space’i seçti (orbit düzeltme için düşük itki).

2. Tam ölçekli VORTEX‑S
- 2030’lu yıllarda düzenli bir platform olarak fırlatılması planlanıyor.

3. Taşıma ve kullanıcılı versiyonlar
- 2030’lu yılların ortasından sonra bekleniyor.

5. Bu neden Avrupa Birliği için önemli
- Hermes programının kapanmasından sonra kaybedilen deneyimin yeniden kazanılması.
- NASA, SpaceX vb. Amerikan uzay sistemlerine bağımlılığın azaltılması.
- Bilimsel ve askeri görevleri yerine getirebilecek kendi çoklu kullanım orbital uçaklarının oluşturulması.

Sonuç: VORTEX‑S, Avrupa’nın uzayda özerklik yolundaki bir adımıdır. Eğer demonstratör 2028’de başarılı bir uçuş yaparsa, birkaç yıl içinde Avrupa kendi çoklu kullanım şatellarını düzenli olarak fırlatarak yükleri ve insanları büyük maliyetler olmadan Dünya’ya geri getirebilecek.