Astronomlar ilk kez gizemli bir süpernova patlamasını kaydetti ve bunun için yeni bir teori geliştirilmesi gerektiğini belirledi

Yeni bir uzay patlaması türü: “süperkilonova”

Madde
Ne oldu?
Tespit
2025 yılının Ağustos ayında LIGO ve Virgo yerçekimi dalga dedektörleri, 1,3 milyar ışık yılı uzaklıkta AT2025ulz olayını kaydetti. İlk sinyal
Yerçekim impulsu, düşük kütleli nesnelerin birleşmesine özgü bir sinyaldir – nükleer yıldızlar gibi. Bu, GW170817 (2017) hatırlattı ve ikinci kayıtlı kilonova doğuşu oldu.
Koordinat belirleme
Yerçekimi yöntemleriyle elde edilen konum doğruluğu yetersizdi, bu da optik eşdeğerinin bulunmasını zorlaştırdı.

Olayın gelişimi
1. Klasik kilonova başlangıcı
- Dünya genelindeki teleskoplar (Palomar Gözlemevi dahil) hızlı bir şekilde solmaya başlayan kırmızı parlamayı gözlemledi; ağır elementlerin sentezine özgü (altın, uranyum).

2. Ani değişim
- Birkaç gün sonra patlama güçlendi, mavi bir ton kazandı ve spektruma hidrojen girdi – tipik bir süpernova işaretleri. Bu gözlemcileri şaşırttı.

3. Yerleştirme sorunları
- Aynı gökyüzü bölgesinde iki güçlü felaketin aynı anda meydana gelme olasılığı çok düşük olduğundan, bilim insanları tek, ancak olağanüstü bir olay olduğunu varsaydı.

Teorik model
- Süpernova çökmüş:
Hızlı dönen dev yıldızın çökmesi sırasında parçalanma gerçekleşti ve iki süper hafif “yasak” nükleer yıldız (kütle < 1 M☉ – mevcut teorilere aykırı) ortaya çıktı.

- Birleşme ve kilonova:
Bu yeni doğmuş nesneler spiral şeklinde dönerken hemen karşılaştılar, kilonovanın ve yerçekim sinyalinin oluşmasına yol açtı.

- Sürekli darbe dalgası:
İlk süpernova patlamasından gelen darbe dalgası çevrede genişlemeye devam etti, ikinci bir optik iz oluşturdu – tipik bir süpernova.

Böylece “uzay matryoshkası” gözlemlendi: iki çok farklı sinyal (kilonova ve süpernova) aynı olayda ardışık olarak ortaya çıktı.

Şimdi ne olacak?
- Yeni veriye ihtiyaç var:
Böyle “süperkilonovanın” varlığını doğrulamak veya çürütmek için daha fazla gözlem gerekir.

- “Rubin” ve “Roman” gözlemevi:
- *“Rubin”* hızlı akış olaylarını izlemeye devam ediyor.
- *“Roman”* 2026 yılının Eylül ayında uzaya fırlatılacak.

Her iki ekibe de iyi avlar dileriz!