Astronomlar artık sadece tek bir fotoğrafa dayanarak galaksinin tarihini yeniden oluşturabiliyor.

Yeni “galaktik arkeoloji”: tek bir fotoğraf milyarlarca yıl süren tarihi ortaya çıkarıyor

Astronomi alanında, herhangi bir galaksinin tek bir görüntüsünden evrenin tüm tarihini yeniden oluşturmayı mümkün kılan umut vaat eden bir yöntem ortaya çıktı. Bu, bir kişinin tek bir fotoğrafından nerede yaşadığını, kimlerle tanıştığını ve nasıl olduğuna dair ipuçları bulmak gibi.

Anahtar unsur – yapay zeka

Yöntem, galaksinin kimyasal “parmak izlerini” analiz etmek için yapay zekayı kullanır. Elementlerin bileşimi ve dağılımı üzerinden araştırmacılar, yıldız oluşumu, süpernova patlamaları, kara delik aktivitesi ve galaksi birleşmeleri gibi tüm önemli olayları yeniden oluşturmayı deniyor.

Pilot örnek – NGC 1365

Bilim insanları yöntemi spiral galaksi NGC 1365 üzerinde test etti. Bu galaksinin merkezi yaklaşık 13,7 milyar yıl önce, erken evrende oksijen oluşumunun hemen ardından şekillendi. Sonraki 12 milyar yılda galaksinin dış bölgeleri, ek gaz ve yıldız getiren çok sayıda karınca uydu birleşmesi sayesinde büyüdü.

Oksijen dağılımı gradyanı zaten evrimleri hakkında değerli bilgiler sağladı, ancak modelin doğruluğunu artırmak için diğer elementlerin analizine genişletilmesi planlanıyor.

Galaksinin “biyografisi” nasıl oluşturulur

NGC 1365’in tarihini yeniden oluşturmak için astronomlar TYPHOON projesinden gerçek gözlemleri kullandı. Önce 20.000’den fazla simülasyonu kontrol ederek modellerin verilerle tamamen uyduğundan emin oldular. Daha sonra algoritma, belirli galaksiye “yönlendirildi”. Makine öğrenmesi, gelişimin ana aşamalarını yeniden oluşturabildi.

Bilim için ne anlama geliyor

Yöntem, evreni incelemek için yeni bir yol açıyor: artık çok sayıda galaksinin evrimsel kronolojilerini hızlıca elde etmek mümkün, bu da kozmik süreçleri ve insanın bu geniş bağlamdaki yerini daha iyi anlamamıza yardımcı olacak.