Amazon girişimi “Cüzdan”, ABD'de sonraki nesil reaktörler için nükleer süper yakıt üretimine izin aldı

X‑Energy, Amazon tarafından finanse edilen genç bir Amerikan firmasıdır. 13 Şubat 2026’da ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu (NRC), yüksek yoğunluklu düşük zenginleştirilmiş uranyum (HALEU) ticari üretimi için lisans verdi. Bu, yarım yüzyıldan fazla süredir ilk örnektir. Lisans, Tennessee’deki Oak Ridge’de inşa edilen TX‑1 ve TX‑2 tesislerini kapsar ve 40 yıl süreyle geçerlidir; uzatılabilir. Amazon, 2024’te X‑Energy’ye veri merkezleri için kendi enerji santrallerini kurmak amacıyla 500 milyon dolar yatırım yaptı.

TRISO Teknolojisi ve Xe‑100 Reaktörleri
1. TRISO yakıtı, uranyumdan yapılmış çok katmanlı mikro kapsüllerdir; karbon ve seramikle sarılmıştır. Bu yapı yüksek termal dayanıklılık ve acil durum koruması sağlar.
2. Kapsüller, bilardo topu büyüklüğünde grafit küreler içinde paketlenmiştir. Böyle bir yakıt, X‑Energy’nin küçük modüler Xe‑100 reaktörlerinde kullanılır.
3. Xe‑100, yaklaşık 80 MW elektrik üretir ve 60 yıl süreyle kesintisiz çalışacak şekilde tasarlanmıştır.
* TX‑1 tesisi yılda ~700 000 bu tür top üretebilir; bu da yaklaşık 11 reaktörü beslemek için yeterlidir.

İnşaat ve Başlatma
- Durum: TX‑1’in inşası neredeyse tamamlandı; 2026 sonuna kadar bitirilmesi planlanıyor.
- İnşaat tamamlandığında tesis NRC tarafından denetlenir. Denetim bir ila iki yıl sürebilir, bu yüzden tam başlatma daha sonra gerçekleşecektir.

Kısıtlamalar ve Zorluklar
Sorun: Yüksek yoğunluklu HALEU uranyumu Rusya’dan gelir; ABD’de seri üretim henüz yoktur. X‑Energy uranyum zenginleştirme ile uğraşmaz.
Ölçeklenebilirlik: 80 MW’lık bir reaktör, yapay zeka veri merkezleri gibi en enerji yoğun işletmeler için yetersiz olabilir; tahmini olarak 50 blok gerekir.

Amazon’un Stratejik Hedefleri
- Enerji Bağımsızlığı – X‑Energy reaktörlerinden gelen elektrikle kendi veri merkezlerini beslemek.
- 2039’a kadar hedef: Xe‑100 reaktörleriyle 5 GW kapasiteye ulaşmak.
- Uygulama: İlk ticari reaktörler 2030’lu yıllarda devreye alınacak.

Gaz soğutucu olarak helyum kullanımı, geleneksel su reaktörlerine göre verimliliği ve güvenliği artırır. Bu teknoloji yaklaşık altmış yıl önce Almanya’da geliştirildi ve uzmanlar arasında yaygın olarak bilinir.

Sonuç
Lisansın alınması, büyük veri merkezlerini desteklemek için “nükleer yeniden doğuşa” önemli bir adım atar; ancak teknoloji hâlâ pilot uygulama aşamasındadır. NRC onayı, yakıtın seri üretimini ve küçük modüler reaktörlerin daha geniş çapta yayılmasını mümkün kılar, bu da yaklaşan yıllarda IT endüstrisinin enerji teminini kökten değiştirebilir.