Chmod Hesaplayıcı

Chmod Hesaplayıcı - Unix/Linux Dosya İzinleri Hesaplayıcı

🔐 Unix/Linux dosya izinlerini sayısal (777, 644) ve sembolik (rwxr-xr-x) formatlar arasında hesaplayın ve dönüştürün. Dosya erişim kontrolünü anlamak için görsel chmod hesaplayıcı.

Chmod Nedir?

Chmod (change mode), Unix/Linux'ta dosya ve dizin izinlerini değiştirmek için kullanılan bir komuttur. Üç haneli sekizli (oktal) sayı sistemi ile kimlerin okuyup yazabileceğini veya çalıştırabileceğini belirler.

İzin Türleri

• Okuma (r / 4): Dosya içeriğini görüntüleme veya dizin içeriğini listeleme
• Yazma (w / 2): Dosya içeriğini değiştirme veya dizinde dosya oluşturma/silme
• Çalıştırma (x / 1): Dosyayı program olarak çalıştırma veya dizine erişme

Kullanıcı Kategorileri

• Sahip (User): Dosyayı oluşturan kişi veya atanan sahip
• Grup: Dosyanın grubuna ait kullanıcılar
• Diğerleri (World): Sistemdeki diğer tüm kullanıcılar

İzinler Nasıl Hesaplanır?

Her hane, izin değerleri toplanarak hesaplanır:

• 0: İzin yok (---)
• 1: Sadece çalıştırma (--x)
• 2: Sadece yazma (-w-)
• 3: Yazma + çalıştırma (-wx) = 2+1
• 4: Sadece okuma (r--)
• 5: Okuma + çalıştırma (r-x) = 4+1
• 6: Okuma + yazma (rw-) = 4+2
• 7: Tam izinler (rwx) = 4+2+1

Yaygın İzin Modları

• 755 (rwxr-xr-x): Sahip tam erişim, diğerleri okuma/çalıştırma. Çalıştırılabilir dosyalar ve scriptler için standart.
• 644 (rw-r--r--): Sahip okuma/yazma, diğerleri sadece okuma. Web dosyaları (HTML, CSS, görseller) için varsayılan.
• 600 (rw-------): Sadece sahip okuma/yazma. Özel yapılandırma dosyaları ve SSH anahtarları için güvenli.
• 777 (rwxrwxrwx): Herkes için tam erişim. TEHLİKELİ — prodüksiyonda kaçının!
• 700 (rwx------): Sadece sahip tam erişim. Scriptler ve dizinler için maksimum gizlilik.
• 444 (r--r--r--): Herkes için salt okunur. Kazara değişiklikleri engeller.

Dizin ve Dosya İzinleri

Dizinlerde izinler farklı çalışır:

• Okuma (r): Dizin içeriğini listeleme (ls)
• Yazma (w): Dizin içinde dosya oluşturma/silme
• Çalıştırma (x): Dizine girme (cd) ve dosyalara erişme
• Not: Bir dizine erişmek için çalıştırma izni gerekir!

Komut Kullanımı

Temel chmod sözdizimi:

• chmod 755 file.sh - Belirli izinleri ayarla
• chmod +x script.sh - Çalıştırma izni ekle
• chmod -w file.txt - Yazma iznini kaldır
• chmod u+x,g-w file - Sahibe çalıştırma ekle, gruptan yazmayı kaldır
• chmod -R 755 /directory - Özyinelemeli (tüm dosya/alt dizinlere uygula)

Güvenlik En İyi Uygulamaları

• Asla 777 kullanmayın: Herkese tam erişim verir, büyük güvenlik riski
• En az ayrıcalık ilkesi: Gereken minimum izinleri verin
• Web dosyaları: Genelde dosyalar 644, dizinler 755
• Yapılandırma dosyaları: Yetkisiz okumayı engellemek için 600 veya 400
• SSH anahtarları: 600 olmalı, yoksa SSH kullanmayı reddedebilir
• Çalıştırılabilir scriptler: 700 (özel) veya 755 (genel)

Gerçek Hayat Örnekleri

• Web Sunucusu (Apache/Nginx): Dosyalar 644, dizinler 755
• WordPress: wp-config.php 600 veya 400 olmalı
• SSH Özel Anahtarı: ~/.ssh/id_rsa 600 olmalı
• Cron İşleri: Scriptler 700 veya 750 olmalı
• Log Dosyaları: 640 (sahip okuma/yazma, grup okuma)

💡 İpucu: Mevcut izinleri görmek için ls -l kullanın. İlk 10 karakter dosya türünü ve izinleri gösterir (örn. -rwxr-xr-x, 755 izinli normal dosya). İlk karakter türü belirtir: - (dosya), d (dizin), l (sembolik bağlantı).